Son yıllarda klasik sigaraya alternatif olarak ısıtılmış tütün ürünleri, likitli elektronik sigaralar ve tek kullanımlık puff/vape ürünleri daha sık kullanılmaya başladı. Bu ürünler çoğu zaman “daha az zararlı”, “dumansız” veya “temiz alternatif” gibi ifadelerle tanıtılıyor.
Peki gerçekten daha masumlar mı?
1. Kalp ve damar sağlığı için en güvenli seçenek hangisidir?
Kalp, damar ve akciğer sağlığı için en güvenli seçenek, hiçbir tütün veya nikotin ürününü kullanmamaktır.
Normal sigara, elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve puff/vape ürünleri farklı şekillerde kullanılsa da ortak noktaları vardır: çoğu nikotin içerir, bağımlılık yapabilir ve damar sağlığını olumsuz etkileyebilir.
2. Normal sigara neden bu kadar zararlıdır?
Normal sigarada tütün yanar. Bu yanma sırasında binlerce kimyasal madde açığa çıkar.
Karbonmonoksit, katran, oksidan maddeler ve toksik gazlar damarların iç yüzeyine zarar verir. Bu durum pıhtılaşma eğilimini artırabilir, tansiyonu yükseltebilir ve damar sertliğini hızlandırabilir.
Bu nedenle normal sigara; kalp krizi, inme, periferik damar hastalığı, KOAH ve kanser riskini belirgin şekilde artırır.
3. Isıtılmış tütün ürünleri normal sigaradan farklı mı?
Evet, farklıdır. Isıtılmış tütün ürünlerinde tütün yakılmaz, ısıtılır. Bu nedenle bazı zararlı maddelere maruziyet klasik sigaraya göre azalabilir.
Ancak bu, ürünün zararsız olduğu anlamına gelmez.
Çünkü bu ürünler hâlâ tütün ve nikotin içerir. Daha az duman çıkarması veya kokusunun daha az hissedilmesi, kalp ve damarlar için güvenli olduğu anlamına gelmez.
4. “Daha az duman” demek “daha az risk” demek midir?
Her zaman hayır.
Dumanın daha az olması, bazı kimyasal maddelere maruziyetin azalması anlamına gelebilir. Fakat kalp-damar sistemi üzerindeki risk tamamen ortadan kalkmaz.
Güncel bilimsel derlemeler, ısıtılmış tütün ürünlerinin damar fonksiyonunu bozabileceğini, arteriyel sertliği artırabileceğini, inflamasyonu tetikleyebileceğini ve pıhtılaşma sistemini olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir.
Bu nedenle “daha az zararlı olabilir” ifadesi, “güvenlidir” anlamına gelmez.
5. Isıtılmış tütün ürünleri kalp hastaları için güvenli midir?
Hayır. Özellikle kalp-damar hastalığı olan kişilerde güvenli kabul edilmemelidir.
Hipertansiyon, stent öyküsü, bypass öyküsü, ritim bozukluğu, kalp yetersizliği, inme veya periferik damar hastalığı olan kişilerde nikotin ve tütün ürünleri damar sağlığı açısından risk taşır.
Nikotin; kalp hızını artırabilir, tansiyonu yükseltebilir, damar iç yüzeyinde stres oluşturabilir ve pıhtılaşma eğilimini etkileyebilir.
6. Elektronik sigarada tütün yoksa neden zararlı olabilir?
Likitli elektronik sigaralarda tütün yaprağı bulunmayabilir. Ancak çoğu ürün nikotin içerir.
Nikotin bağımlılık yapar. Ayrıca kalp hızını artırabilir, tansiyonu yükseltebilir ve damar duvarında stres oluşturabilir.
Bunun yanında elektronik sigara likitlerinde bulunan aroma vericiler, çözücüler ve ısıtma sırasında oluşan kimyasal maddeler akciğer ve damar sağlığı açısından tamamen masum değildir.
7. Elektronik sigara gençler için daha mı güvenlidir?
Hayır. Özellikle gençlerde, hiç sigara içmemiş kişilerde ve kalp-damar hastalığı olanlarda elektronik sigara kullanımı önerilmez.
Hiç sigara içmeyen bir kişinin elektronik sigara veya puff/vape ürünlerine başlaması, nikotin bağımlılığına kapı açabilir.
Bu ürünlerin “aromalı”, “kokusu az” veya “modern” görünmesi, sağlık açısından güvenli oldukları anlamına gelmez.
8. Sigara yerine elektronik sigara ya da ısıtılmış tütün ürünü kullanmak doğru mu?
Asıl hedef ürün değiştirmek değil, nikotin bağımlılığından tamamen kurtulmaktır.
Sigara içen erişkin bir kişi, tüm sigarayı tamamen bırakıp kontrollü bir bırakma planı içinde elektronik sigaraya geçerse bazı zararlı yanma ürünlerine maruziyeti azalabilir. Ancak bu yaklaşım herkes için uygun değildir ve profesyonel destek gerektirir.
Özellikle kişi hem normal sigara hem elektronik sigara kullanıyorsa, yani “ikili kullanım” varsa, beklenen fayda büyük ölçüde ortadan kalkar.
Aynı durum ısıtılmış tütün ürünleri için de geçerlidir.
9. Hem sigara hem elektronik sigara kullanmak daha mı az zararlıdır?
Hayır.
Hem normal sigara hem elektronik sigara ya da ısıtılmış tütün ürünü kullanmak “ikili kullanım” olarak adlandırılır.
Bu durumda kişi hâlâ sigara dumanına, nikotine ve diğer zararlı maddelere maruz kalmaya devam eder. Bu nedenle kalp ve damar sağlığı açısından beklenen risk azalması güvenilir şekilde sağlanamaz.
10. Kalp hastaları için en doğru yaklaşım nedir?
Kalp-damar hastalığı, hipertansiyon, stent öyküsü, bypass öyküsü, ritim bozukluğu, kalp yetersizliği veya periferik damar hastalığı olan kişiler için en doğru yaklaşım şudur:
Sigara, ısıtılmış tütün ürünleri, elektronik sigara, puff/vape ve benzeri tüm nikotin ürünlerinden uzak durmak.
11. Sigarayı bırakmak neden bu kadar zor?
Çünkü nikotin güçlü bir bağımlılık yapıcı maddedir.
Sigarayı bırakamamak irade zayıflığı değildir. Nikotin bağımlılığı beyindeki ödül sistemini etkiler ve bırakmayı zorlaştırabilir.
Bu nedenle profesyonel destek almak önemlidir.
12. Sigarayı bırakmak için hangi destekler kullanılabilir?
Sigarayı bırakmak isteyen kişilerde davranışsal destek, nikotin replasman tedavileri, vareniklin, bupropion ve uygun hastalarda diğer tıbbi yaklaşımlar kişiye göre planlanabilir.
En doğru yöntem, kişinin yaşı, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve bağımlılık düzeyine göre hekim tarafından belirlenmelidir.
Kısacası
Normal sigara en zararlı üründür.
Isıtılmış tütün ürünleri zararsız değildir.
Elektronik sigara zararsız değildir.
“Daha az zararlı” ifadesi, “güvenli” anlamına gelmez.
Kalp ve damar sağlığı için en doğru hedef, tüm nikotin ürünlerini tamamen bırakmaktır.
Kalbinizi geç kalmadan fark edin. Nikotin ürünlerini bırakmak, kalbiniz için atabileceğiniz en güçlü koruyucu adımlardan biridir.
Kaynaklar
Ghazi L, et al. A scoping review of the toxicity and health impact of IQOS. Tobacco Induced Diseases. 2024.
Znyk M, et al. The Health Effects of Heated Tobacco Product Use—A Review of Recent Studies. 2025.
Lindson N, et al. Electronic cigarettes for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2025.
U.S. Food and Drug Administration. Philip Morris Products S.A. Modified Risk Tobacco Product Applications: IQOS. FDA; updated 2026.
