Göğüs ağrısı her zaman kalp hastalığı anlamına gelmez; ancak bazen kalp krizinin ilk belirtisi olabilir. Bu nedenle önemli olan yalnızca ağrının varlığı değil, nasıl başladığı, nasıl hissedildiği, ne kadar sürdüğü ve hangi belirtilerin eşlik ettiğidir. Bu yazıda, kalp kaynaklı olabilecek göğüs ağrısını ve hangi durumlarda 112 aranması gerektiğini anlatıyoruz.
Göğüs ağrısı neden olur?
Göğüs ağrısının nedeni her zaman kalp değildir.
Kalp ve damar hastalıkları arasında koroner arter hastalığı ve kalp krizi en önemli nedenlerdendir. Bunun yanında perikardit, aort diseksiyonu gibi daha farklı kalp-damar hastalıkları da göğüs ağrısına yol açabilir.
Ancak göğüs ağrısı;
göğüs kasları ve kaburgalardan,
reflü ve yemek borusu hastalıklarından,
akciğer ve akciğer zarından,
akciğer embolisi veya pnömotoraks gibi acil durumlardan,
panik atak ve anksiyete gibi nedenlerden
de kaynaklanabilir.
Bu nedenle yalnızca ağrının yerine veya şekline bakarak kesin tanı koymak mümkün değildir.
Kalp krizi ağrısı nasıl olur?
Kalp krizi sırasında herkes aynı ağrıyı yaşamaz. Ancak klasik olarak göğsün ortasında veya sol tarafında baskı, sıkışma, ağırlık, ezilme veya yanma şeklinde bir rahatsızlık hissedilir.
Bazı hastalar bunu:
“Göğsümün üzerine biri oturmuş gibi.”
veya
“Göğsüm sıkışıyor.”
şeklinde tarif eder.
Ağrı veya rahatsızlığa soğuk terleme, nefes darlığı, bulantı, kusma, baş dönmesi veya ani halsizlik eşlik edebilir.
Özellikle daha önce olmayan, yeni başlayan, şiddetli veya alışılmışın dışında bir göğüs ağrısı önemsenmelidir.
Kalp ağrısı nerede hissedilir?
Kalp kaynaklı ağrı çoğunlukla göğsün orta veya sol tarafında hissedilir. Ancak yalnızca kalbin bulunduğu bölgede olmak zorunda değildir.
Ağrı veya rahatsızlık;
bir veya iki kola,
omuzlara,
sırta,
boyuna,
çeneye,
üst karın bölgesine
yayılabilir.
Bu nedenle “Kalbim solda ama ağrım göğsümün ortasında, o halde kalpten değildir.” düşüncesi doğru değildir.
Kalp krizi ağrısının sol kola vurması şart mı?
Hayır.
Kalp krizi ağrısı sol kola yayılabilir ancak bunun olması şart değildir. Sağ kola, her iki kola, sırta, boyuna veya çeneye yayılabilir. Bazı hastalarda ise hiç yayılmayabilir.
Özellikle ileri yaştaki kişilerde ve diyabeti olan hastalarda belirtiler daha az tipik olabilir. Bazı hastalarda göğüs ağrısından çok nefes darlığı, bulantı veya belirgin halsizlik ön planda olabilir.
Bu nedenle:
“Sol kolum ağrımıyor, kalp krizi olamam.” demek doğru değildir.
Batma şeklindeki göğüs ağrısı kalp krizi olabilir mi?
Saniyeler süren, iğne batması şeklinde olan, parmakla tek bir noktası gösterilebilen veya vücut hareketleriyle belirgin şekilde değişen ağrılar klasik kalp krizi ağrısı için daha az tipiktir.
Ancak ağrının karakteri tek başına kalp krizini kesin olarak dışlamaz.
Özellikle kişinin kalp-damar hastalığı açısından risk faktörleri varsa veya ağrıya nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma gibi belirtiler eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Yemekten sonra göğüs ağrısı kalpten olabilir mi?
Evet, olabilir.
Yemeklerden sonra göğüste yanma veya ağrının sık nedenlerinden biri reflüdür. Ancak özellikle koroner arter hastalığı bulunan kişilerde ağır bir yemek sonrasında kalbin iş yükünün artması anjinayı tetikleyebilir.
Bu nedenle:
“Yemekten sonra oluyor, kesin midedendir.” demek her zaman doğru değildir.
Özellikle aynı yakınma yürürken, merdiven veya yokuş çıkarken da ortaya çıkıyorsa kalp açısından değerlendirme daha önemlidir.
Eforla gelen göğüs ağrısı neden önemlidir?
Yürürken, merdiven veya yokuş çıkarken ya da ağır bir iş yaparken kalbin oksijen ihtiyacı artar.
Koroner damarlarda önemli bir darlık varsa artan ihtiyacı karşılayacak kadar kan akımı sağlanamayabilir. Bunun sonucunda göğüste baskı, sıkışma veya rahatsızlık hissi ortaya çıkabilir. Buna anjina denir.
Özellikle:
Eforla başlayan ve dinlenince birkaç dakika içinde azalan göğüste baskı veya sıkışma, koroner arter hastalığı açısından değerlendirilmelidir.
Daha önce yalnızca yoğun efor sırasında ortaya çıkan bir ağrının zamanla daha hafif eforla başlaması, daha uzun sürmesi veya istirahatte de ortaya çıkması ise daha önemli olabilir.
Kalp krizi ağrısı kaç dakika sürer?
Kalp krizindeki göğüs rahatsızlığı genellikle birkaç saniyelik değildir. Çoğunlukla uzun sürer; 20 dakikadan fazla devam edebilir, geçmeyebilir veya azalıp tekrar başlayabilir.
Ancak burada çok önemli bir nokta vardır:
Kalp krizi olabileceğini düşündüren bir ağrıda “20 dakika dolsun, sonra yardım isterim” diye beklenmemelidir.
Yeni başlayan şiddetli bir baskı veya sıkışma varsa ve özellikle nefes darlığı, terleme, bulantı veya bayılacak gibi olma eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
EKG normalse kalp krizi olabilir mi?
Evet, olabilir.
Normal bir EKG, tek başına akut koroner sendromu veya kalp krizini kesin olarak dışlamaz.
Bazı hastalarda ilk çekilen EKG normal olabilir veya kalp krizine özgü belirgin değişiklikler henüz ortaya çıkmamış olabilir.
Bu nedenle kalp krizinden şüphelenilen hastalarda doktorlar yalnızca tek bir EKG'ye bakmaz. Hastanın şikâyeti ve risk durumu değerlendirilir; gerektiğinde EKG tekrarlanır ve yüksek duyarlılıklı troponin ölçümleri yapılır.
Dolayısıyla:
“EKG'm normal çıktı, kesin kalp krizi değilim.” sonucu çıkarılmamalıdır.
Troponin normalse kalp krizi dışlanır mı?
Tek bir normal troponin sonucu her durumda kalp krizini dışlamak için yeterli değildir.
Troponin, kalp kası hücrelerinin hasar görmesiyle kana geçen önemli bir biyobelirteçtir. Ancak şikâyetin başlamasından çok kısa süre sonra yapılan ölçümde troponin henüz yükselmemiş olabilir.
Günümüzde yüksek duyarlılıklı troponin testleri kullanılmaktadır. Gerektiğinde belirli aralıklarla tekrar ölçüm yapılarak troponindeki değişim değerlendirilir.
Bu nedenle karar yalnızca tek bir kan sonucuna göre değil;
şikâyetin başlangıç zamanı + hastanın klinik durumu + EKG + seri troponin ölçümleri
birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Hangi göğüs ağrısında 112 aranmalı?
Yeni başlayan veya şiddetli göğüste baskı, sıkışma, ağırlık ya da yanma varsa ve özellikle aşağıdakilerden biri eşlik ediyorsa zaman kaybedilmemelidir:
Nefes darlığı
Soğuk terleme
Bulantı veya kusma
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Belirgin ve ani halsizlik
Ağrının kola, sırta, boyuna veya çeneye yayılması
İstirahatte ortaya çıkan veya geçmeyen göğüs ağrısı
Daha önceki göğüs ağrılarından belirgin şekilde farklı veya daha şiddetli bir yakınma
Bilinen koroner arter hastalığı olan kişilerde yeni başlayan veya karakteri değişen göğüs ağrısı da özellikle önemlidir.
Kalp krizi şüphesinde 112 aranmalıdır.
Kişinin kendi aracıyla hastaneye gitmeye çalışması yerine ambulans çağırılması daha güvenlidir. Çünkü hastaneye ulaşmadan önce ciddi ritim bozuklukları veya ani dolaşım bozukluğu gelişebilir ve ambulans ekibi gerekli müdahaleye başlayabilir.
Hangi durumda kardiyoloji randevusu alınmalı?
Acil özellik göstermeyen ancak tekrarlayan göğüs ağrıları da ihmal edilmemelidir.
Özellikle;
Eforla göğüste baskı veya sıkışma gelişiyorsa,
Yürürken, merdiven veya yokuş çıkarken yakınma ortaya çıkıyorsa,
Son zamanlarda efor kapasitesi belirgin şekilde azaldıysa,
Efor sırasında nefes darlığı veya göğüs rahatsızlığı oluyorsa,
Diyabet, hipertansiyon veya yüksek kolesterol varsa,
Sigara kullanılıyorsa,
Ailede erken yaşta kalp-damar hastalığı öyküsü bulunuyorsa,
kardiyoloji değerlendirmesi uygun olacaktır.
Hekim, hastanın şikâyetlerini ve kalp-damar riskini birlikte değerlendirerek EKG, ekokardiyografi, efor testi, BT koroner anjiyografi veya başka bir incelemenin gerekli olup olmadığına karar verir.
Her göğüs ağrısı için aynı testin yapılması doğru değildir.
Sonuç: Her göğüs ağrısı kalp krizi değildir, ancak bazı ağrılar beklememelidir
Göğüs ağrısının birçok farklı nedeni vardır ve bunların önemli bir kısmı kalp dışı hastalıklardan kaynaklanır. Ancak kalp krizi gibi zamanla yarışılan hastalıkların ilk belirtisi de göğüs ağrısı olabilir.
Bu nedenle göğüs ağrısını yalnızca “sol kola vuruyor mu?”, “batıyor mu?”, “EKG normal mi?” gibi tek bir özelliğe bakarak değerlendirmek doğru değildir.
Eforla ortaya çıkan baskı ve sıkışmayı önemseyin. Yeni, şiddetli veya alışılmışın dışında belirtilerde beklemeyin. Kalp krizi şüphesinde 112'yi arayın. Tekrarlayan ancak acil özellik göstermeyen yakınmalarda ise kardiyoloji değerlendirmesini ertelemeyin.
Kaynaklar
Byrne RA, Rossello X, Coughlan JJ, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes. European Heart Journal. 2023;44:3720–3826.
Vrints C, Andreotti F, Koskinas KC, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. European Heart Journal. 2024.
Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain. Circulation. 2021;144:e368–e454.
Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, et al. Fourth Universal Definition of Myocardial Infarction (2018). European Heart Journal. 2019;40:237–269.
